Ваҳдати миллӣ яке аз арзишҳои олӣ ва муқаддаси ҳар як давлату миллат ба ҳисоб меравад. Барои Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки дар марҳилаи аввали истиқлолият як давраи душвори сиёсиву иҷтимоиро аз сар гузаронидааст, ваҳдат танҳо як мафҳуми сиёсӣ набуда, балки пояи асосии ҳастии давлат, кафили сулҳ ва заминаи рушди устувори ҷомеа мебошад.
Таърихи навини Тоҷикистон собит месозад, ки бе ваҳдат ва ҳамдигарфаҳмӣ ҳеҷ як ҷомеа наметавонад ба пешрафт ноил гардад. Солҳои аввали истиқлолият барои мардуми тоҷик давраи хеле сангин буд. Низоъҳои дохилӣ, нофаҳмиҳои сиёсӣ ва вазъи ноустувор ба ҳаёти иҷтимоӣ ва иқтисодии кишвар таъсири ҷиддӣ расонданд. Аммо бо хиради сиёсӣ, иродаи қавии мардуми сулҳдӯст ва талошҳои пайгиронаи роҳбарияти давлат, роҳи сулҳ ва созиш пайдо гардид.
Ваҳдати миллӣ маънои танҳо набудани низоъро надорад. Он мафҳуми хеле васеъ буда, дар худ эҳтироми мутақобила, таҳаммулпазирӣ, ҳамкорӣ, ҳамзистии осоишта ва ҳамдилии тамоми қишрҳои ҷомеаро фаро мегирад. Дар ҷомеаи муттаҳид ҳар як шаҳрванд новобаста аз миллат, забон, дин ва мавқеи иҷтимоӣ худро як қисми давлат эҳсос мекунад ва барои рушду пешрафти он саҳм мегузорад.
Яке аз муҳимтарин дастовардҳои ваҳдати миллӣ дар Тоҷикистон таъмини сулҳу суботи пойдор мебошад. Сулҳ имконият дод, ки тамоми соҳаҳои ҳаёт — иқтисод, маориф, тандурустӣ, фарҳанг ва инфрасохтор — ба таври устувор рушд кунанд. Бунёди роҳҳои байналмилалӣ, неругоҳҳои бузурги барқӣ, мактабҳо, донишгоҳҳо ва беморхонаҳои муосир маҳз натиҷаи ҳамин фазои орому босаодат мебошад.
Дар баробари ин, нақши ваҳдати миллӣ дар таҳкими худшиносии миллӣ ва эҳёи арзишҳои фарҳангӣ низ хеле муҳим аст. Дар шароити сулҳ фарҳанг, адабиёт, забон ва анъанаҳои миллӣ рушд намуда, ҷойгоҳи худро дар ҷомеа боз ҳам устувор карданд. Мардум тавонистанд арзишҳои таърихӣ ва фарҳангии худро аз нав эҳё ва ҳифз намоянд.
Ҷавонон дар таҳкими ваҳдати миллӣ нақши калидӣ доранд. Онҳо қувваи пешбарандаи ҷомеа мебошанд ва ояндаи давлат ба онҳо вобаста аст. Аз ин рӯ, тарбияи ҷавонон дар рӯҳияи ватандӯстӣ, эҳтироми арзишҳои миллӣ, донишандӯзӣ ва худшиносӣ аҳамияти махсус дорад. Ҷавонон бояд дарк кунанд, ки танҳо бо дониш, меҳнат ва масъулият метавонанд ба рушди давлат саҳм гузоранд ва ваҳдатро ҳифз намоянд.
Ҳамчунин, муассисаҳои таълимӣ, омӯзгорон ва зиёиён дар тарбияи насли наврас нақши муҳим доранд. Тарбияи ахлоқӣ ва маънавии ҷавонон дар рӯҳияи сулҳдӯстӣ ва ҳамдигарфаҳмӣ заминаи устувори ҷомеаи солимро фароҳам меорад.
Дар сатҳи байналмилалӣ низ ваҳдати миллӣ Тоҷикистонро ҳамчун давлати сулҳдӯст, устувор ва боэътимод муаррифӣ намудааст. Имрӯз кишвар бо бисёр давлатҳо муносибатҳои дӯстона ва ҳамкории судманд дорад, ки ин ҳама самараи суботи сиёсӣ ва ваҳдати миллӣ мебошад.
Хулоса, ваҳдати миллӣ бузургтарин дастоварди мардуми тоҷик дар даврони истиқлолият аст. Он на танҳо сулҳ овард, балки роҳи рушд, пешрафт ва шукуфоии давлатро ҳамвор намуд. Ҳифзи ин неъмати бебаҳо вазифаи ҳар як шаҳрванд мебошад, зеро танҳо дар фазои ваҳдат миллат метавонад муттаҳид, давлат устувор ва ҷомеа пешрафта бошад.
