МУБОРИЗА БО КОРРУПСИЯ – ОМИЛИ МУҲИМИ РУШДИ УСТУВОРИ ҶОМЕА

Дар замони имрӯза масъалаи коррупсия яке аз мушкилоти ҷиддии ҷомеа ба ҳисоб меравад. Он ба пешрафти давлат, рушди иқтисодиёт ва сатҳи зиндагии мардум таъсири манфӣ мерасонад. Коррупсия на танҳо як амал, балки як раванди номатлубест, ки метавонад ба тамоми сохторҳои ҷомеа таъсир расонад. Аз ҳамин сабаб, мубориза бо коррупсия яке аз вазифаҳои муҳим ва зарурии ҳар як шахс, махсусан роҳбарон ва кормандон мебошад.

Коррупсия ин истифодаи вазифа барои манфиати шахсӣ мебошад. Вақте шахс аз имкониятҳои хизматии худ истифода бурда, барои худ ё дигарон манфиат ба даст меорад, ин амал ҳамчун коррупсия арзёбӣ мешавад. Масалан, гирифтани пора, сӯиистифода аз мансаб, беадолатона ҳал кардани масъалаҳо ва дигар амалҳои ғайриқонунӣ ба ин гурӯҳ дохил мешаванд. Ба таври оддӣ, вақте ки адолат поймол мешавад ва қонун риоя намегардад, он ҷо нишонаҳои коррупсия ба назар мерасанд.

Коррупсия худ аз худ ба вуҷуд намеояд. Он сабабҳо ва омилҳои муайян дорад. Яке аз сабабҳои асосии он вазъи иқтисодӣ мебошад. Вақте ки сатҳи зиндагӣ паст аст ва имкониятҳои молиявӣ маҳдуданд, баъзе одамон барои беҳтар кардани вазъи худ ба роҳҳои нодуруст рӯ меоранд. Аммо ин наметавонад баҳона барои қонуншиканӣ бошад. Сабаби дигар норасоии назорат мебошад. Агар фаъолияти кормандон дуруст назорат карда нашавад, имконияти сӯиистифода аз вазифа зиёд мегардад.

Ҳамчунин, паст будани маърифати ҳуқуқӣ низ ба паҳншавии коррупсия мусоидат мекунад. Вақте шахс қонунро намедонад ё аҳамияти онро дарк намекунад, эҳтимоли вайрон кардани он бештар мешавад. Дар баробари ин, беадолатӣ дар муносибат ва тақсимоти вазифаҳо низ метавонад сабаби пайдоиши норозигӣ гардад ва баъзе одамонро ба амалҳои нодуруст водор намояд. Баъзан ҳатто муҳити корӣ, агар солим набошад, метавонад ба паҳншавии чунин рафторҳо таъсир расонад.

Оқибатҳои коррупсия барои ҷомеа хеле вазнин мебошанд. Пеш аз ҳама, эътимоди мардум ба сохторҳо ва роҳбарият кам мешавад. Вақте одамон мебинанд, ки адолат риоя намешавад, онҳо ба қонун ва тартибот бовар намекунанд. Ин ҳолат метавонад ба беэътиноӣ ва ҳатто қонуншиканӣ оварда расонад. Ҳамчунин, сифати хизматрасонӣ паст мешавад, зеро корҳо на аз рӯи адолат, балки аз рӯи манфиати шахсӣ анҷом дода мешаванд.

Коррупсия ҳамчунин ба рушди иқтисодӣ таъсири манфӣ мерасонад. Вақте маблағҳо нодуруст истифода мешаванд ё қарорҳо беадолатона қабул мегарданд, имкониятҳои рушди воқеӣ кам мешаванд. Ин ҳолат метавонад ба афзоиши бекорӣ, паст шудани сатҳи зиндагӣ ва зиёд шудани нобаробарӣ оварда расонад. Дар натиҷа, ҷомеа ба мушкилоти зиёде рӯ ба рӯ мегардад.

Дар чунин шароит нақши роҳбар хеле муҳим мегардад. Роҳбар бояд намунаи ибрат барои дигарон бошад. Агар роҳбар ростқавл, одил ва масъулиятшинос бошад, кормандон низ кӯшиш мекунанд, ки ҳамин гуна рафтор намоянд. Роҳбар бояд фаъолияти худро шаффоф ба роҳ монад, қонунҳоро риоя кунад ва ба ҳама кормандон баробар муносибат намояд. Ӯ бояд ба ҳар гуна беадолатӣ роҳ надиҳад ва барои таъмин намудани муҳити солими корӣ талош кунад.

Муҳити корӣ таъсири калон дорад. Агар дар ҷое адолат ва эҳтиром вуҷуд дошта бошад, кормандон бо рӯҳияи баланд кор мекунанд. Аммо агар беадолатӣ ва нобаробарӣ ҳукмрон бошад, он метавонад боиси паст шудани ҳавасмандӣ ва зиёд шудани норозигӣ гардад. Аз ҳамин сабаб, роҳбар бояд ба ташкили муҳити мусбат аҳамияти ҷиддӣ диҳад.

Барои пешгирии коррупсия як қатор чораҳои муассир вуҷуд доранд. Пеш аз ҳама, бояд назорат пурзӯр карда шавад. Назорати доимӣ ва одилона метавонад имконияти амалҳои нодурустро кам намояд. Илова бар ин, иҷрои қонунҳо бояд таъмин гардад. Қонун бояд барои ҳама яксон бошад ва ҳар кас бояд барои амалҳои худ ҷавоб диҳад.

Яке аз роҳҳои муҳим истифодаи технологияҳои муосир мебошад. Системаҳои электронӣ метавонанд шаффофиятро зиёд намоянд ва омилҳои инсонро кам кунанд. Масалан, ҳуҷҷатгузории электронӣ, хизматрасониҳои онлайн ва назорати рақамӣ метавонанд ба коҳиш ёфтани коррупсия мусоидат намоянд. Ин усулҳо имкон медиҳанд, ки равандҳо равшан ва дастрас бошанд.

Корҳои фаҳмондадиҳӣ низ нақши муҳим доранд. Агар кормандон ва шаҳрвандон дар бораи оқибатҳои коррупсия маълумоти кофӣ дошта бошанд, онҳо эҳтимолан ба чунин амалҳо даст намезананд. Баланд бардоштани маърифати ҳуқуқӣ ва ахлоқӣ метавонад ба ташаккули рафтори дуруст мусоидат намояд.

Ҳавасмандгардонии кормандони ҳалолкор низ хеле муҳим аст. Вақте шахс мебинад, ки кори ростқавлона қадр карда мешавад, ӯ бештар кӯшиш мекунад, ки ҳамин роҳро идома диҳад. Ин метавонад ба ташаккули муҳити солим ва рақобати мусбат мусоидат намояд.

Ташаккули фарҳанги зиддикоррупсионӣ яке аз роҳҳои дарозмуддати мубориза мебошад. Ин раванд аз тарбия оғоз мешавад. Аз хурдӣ ба кӯдакон бояд фаҳмонида шавад, ки ростқавлӣ ва адолат арзишҳои муҳим мебошанд. Дар оянда чунин шахсон ба ҷомеа нафъи зиёд мерасонанд.

Мубориза бо коррупсия танҳо вазифаи як гурӯҳ нест. Ин масъулияти умумии ҳамаи аъзои ҷомеа мебошад. Ҳар як шахс бояд дарк намояд, ки ҳатто як амали хурди нодуруст метавонад ба мушкилоти калон оварда расонад. Аз ҳамин сабаб, ҳар кас бояд кӯшиш кунад, ки қонунро риоя намояд ва ба адолат эҳтиром гузорад.

Ҳамкории ҷомеа низ аҳамияти калон дорад. Вақте мардум бетараф нестанд ва ба амалҳои нодуруст вокуниш нишон медиҳанд, имконияти паҳншавии коррупсия кам мешавад. Шаффофият ва кушодагӣ метавонанд ба беҳтар шудани вазъият мусоидат намоянд.

Дар маҷмӯъ, коррупсия яке аз монеаҳои асосии рушди устувор мебошад. Он метавонад ба ҳамаи соҳаҳои ҳаёт таъсири манфӣ расонад ва пешрафтро суст намояд. Аммо бо талоши якҷоя ва муносибати ҷиддӣ метавон онро коҳиш дод. Барои ин, ҳар як шахс бояд масъулияти худро дарк намояд ва ба роҳи дуруст амал кунад.

Агар роҳбарон ва кормандон бо виҷдон ва масъулият фаъолият намоянд, муҳити солим ба вуҷуд меояд. Дар чунин муҳит адолат ҳукмрон мешавад ва имконияти пешрафт зиёд мегардад. Танҳо дар ҳамин сурат ҷомеа метавонад ба рушд ноил гардад ва сатҳи зиндагии мардум беҳтар шавад.

Мубориза бо коррупсия кори якрӯза нест. Ин як раванди дарозмуддат мебошад, ки сабр, дониш ва иродаро талаб мекунад. Аммо натиҷаи он барои ҷомеа хеле муҳим ва арзишманд аст. Ҷомеае, ки дар он адолат ва ростқавлӣ ҳукмрон аст, ҳамеша ба пеш меравад.

н.и.п., Маҳмудзода Қ.Н.

Муовини директор оид ба илм ва муносибатҳои байналмилалии МДТ “Коллеҷи тиббии шаҳри Кӯлоб ба номи Раҳмонзода Р.А.”