Дар чунин шароити ниҳоят душвор нақши Эмомалӣ Раҳмон ҳамчун роҳбари давлат таърихӣ ва ҳалкунанда гардид. Ӯ бо дарки амиқи масъулияти миллӣ роҳи сулҳ, музокирот ва ҳамдигарфаҳмиро ҳамчун роҳи ягонаи наҷоти давлат интихоб намуд. Ин қарор дар он шароит на танҳо сиёсӣ, балки ҷасоратнок ва сарнавиштсоз буд, зеро он ба ҷои идомаи низоъ, роҳи сулҳу гуфтугӯро кушод.
Раванди музокироти сулҳ аз соли 1994 то 1997 идома ёфт. Дар ин давра зиёда аз 21 даври музокирот баргузор гардид, ки дар кишварҳои гуногун ва бо миёнаравии созмонҳои байналмилалӣ сурат мегирифт. Ин раванд яке аз мураккабтарин ва тӯлонитарин музокироти сулҳ дар минтақа ба ҳисоб меравад. Дар тамоми ин давра Пешвои миллат шахсан иштирок намуда, бо намояндагони ҷонибҳои мухолиф мулоқотҳо анҷом медод, то боварӣ, ҳамдигарфаҳмӣ ва сулҳро таҳким бахшад.
Ниҳоят, 27 июни соли 1997 дар шаҳри Москва Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ ба имзо расид. Ин санади таърихӣ ба ҷанги шаҳрвандӣ хотима бахшид ва барои оғози марҳилаи нави рушди Тоҷикистон заминаи устувор фароҳам овард. Аз ҳамон лаҳза ваҳдати миллӣ ба яке аз арзишҳои асосии давлатдорӣ табдил ёфт.
Пас аз ба даст омадани сулҳ, марҳилаи муҳими барқарорсозии давлат оғоз гардид. Дар ин давра сиёсати давлат ба самти таҳкими ваҳдати миллӣ, баргардонидани муҳоҷирони иҷборӣ ва барқарорсозии сохторҳои давлатӣ равона шуд. Дар натиҷаи ин сиёсати хирадмандона зиёда аз 1 200 000 нафар шаҳрвандон ба Ватан баргаштанд ва зиндагии навро оғоз намуданд.
Яке аз самтҳои муҳими фаъолияти давлат рушди иқтисодӣ ва барқарорсозии инфрасохтор буд. Дар даврони истиқлолият ва махсусан баъд аз сулҳ, дар кишвар ҳазорҳо иншооти муҳим бунёд гардиданд. Танҳо дар соҳаи роҳсозӣ зиёда аз 3000 километр роҳҳои байналмилалӣ ва ҷумҳуриявӣ сохта ва навсозӣ шуданд. Инчунин садҳо пул, нақб ва гузаргоҳҳои муҳими нақлиётӣ бунёд гардиданд, ки пайвастагии минтақаҳои кишварро таъмин карданд.
Дар соҳаи энергетика низ пешрафтҳои назаррас ба даст омаданд. Тоҷикистон дорои захираҳои бузурги гидроэнергетикӣ мебошад ва истифодаи самараноки онҳо ба рушди иқтисодӣ мусоидат намуд. Яке аз лоиҳаҳои бузург ва стратегӣ Неругоҳи барқи обии Роғун мебошад, ки иқтидори истеҳсолии он дар оянда метавонад то 3600 мегаватт неруи барқро ташкил диҳад. Ин иншоот рамзи ваҳдати миллӣ ва иродаи қавии мардуми тоҷик ба ҳисоб меравад.
Дар баробари рушди иқтисодӣ, масъалаи таҳкими ҳувияти миллӣ ва эҳёи арзишҳои фарҳангӣ низ аҳаммияти махсус пайдо намуд. Забони давлатӣ мақоми устувор гирифт, ҷашнҳои миллӣ бо шукӯҳ таҷлил мегарданд ва шахсиятҳои бузурги таърихии тоҷикон мавриди эҳтиром ва бузургдошт қарор гирифтанд. Ин омилҳо ба баланд шудани ҳисси ифтихори миллӣ ва ваҳдати ҷомеа мусоидат намуданд.
Дар соҳаи маориф пешрафтҳои назаррас ба амал омаданд. Имрӯз дар Тоҷикистон зиёда аз 3800 муассисаи таҳсилоти умумӣ фаъолият мекунад ва дар онҳо зиёда аз 2,5 миллион хонанда таҳсил менамояд. Ин нишондиҳандаҳо аз он шаҳодат медиҳанд, ки давлат ба рушди насли наврас ва илму дониш таваҷҷуҳи махсус медиҳад.
Ҳамзамон, дар соҳаи тандурустӣ низ садҳо беморхона ва марказҳои тиббӣ сохта шуда, сатҳи хизматрасонӣ ба аҳолӣ беҳтар гардид. Давомнокии миёнаи умр афзоиш ёфт ва шароити иҷтимоии мардум тадриҷан беҳтар шуд.
Имрӯз Тоҷикистон бо аҳолии зиёда аз 10,5 миллион нафар дар фазои сулҳу субот зиндагӣ мекунад. Ҳамаи ин пешрафтҳо натиҷаи мустақими ваҳдати миллӣ мебошанд. Бе сулҳ ва ваҳдат на рушди иқтисодӣ, на пешрафти иҷтимоӣ ва на устувории давлат имконпазир намешуд.
Дар арсаи байналмилалӣ Тоҷикистон ҳамчун кишвари сулҳпарвар ва ташаббускор шинохта шудааст. Саҳми Эмомалӣ Раҳмон дар баланд бардоштани обрӯи кишвар хеле бузург аст. Тоҷикистон узви фаъоли Созмони Милали Муттаҳид буда, ташаббусҳои байналмилалии он дар масъалаи об, иқлим ва рушди устувор аз ҷониби ҷомеаи ҷаҳонӣ дастгирӣ меёбанд.
Нақши ҷавонон дар таҳкими ваҳдати миллӣ ниҳоят муҳим аст, зеро беш аз 60 фоизи аҳолӣ-ро ҷавонон ташкил медиҳанд. Тарбияи онҳо дар рӯҳияи ватандӯстӣ, худшиносӣ, эҳтиром ба қонун ва арзишҳои миллӣ яке аз самтҳои асосии сиёсати давлатӣ мебошад. Ҷавонон бояд дарк намоянд, ки сулҳу ваҳдат ба осонӣ ба даст наомадааст ва он натиҷаи заҳмати зиёд ва қурбониҳои бузург мебошад.
Дар маҷмӯъ метавон гуфт, ки ҳамаи дастовардҳои Тоҷикистон дар даврони истиқлолият — аз сулҳу субот то рушди иқтисодӣ ва иҷтимоӣ — маҳз самараи ваҳдати миллӣ мебошанд. Саҳми Пешвои миллат дар ин раванд таърихӣ, ҳалкунанда ва беназир аст.
Имрӯз Тоҷикистон бо аҳолии зиёда аз 10,5 миллион нафар ба сӯи ҳадафҳои нави рушд устуворона ҳаракат мекунад. Барномаҳои давлатӣ, лоиҳаҳои бузурги иқтисодӣ, рушди соҳаҳои маориф, тандурустӣ, фарҳанг ва варзиш аз он шаҳодат медиҳанд, ки кишвари мо ба марҳилаи нави пешрафт ворид гардидааст. Бешубҳа, асоси ҳамаи ин комёбиҳо сулҳу субот ва ваҳдати миллӣ мебошад.
Дар фарҷом мехоҳам таъкид намоям, ки Ваҳдати миллӣ бузургтарин сарвати маънавии халқи тоҷик, дастоварди нодири таърихӣ ва кафили рушди устувори Тоҷикистон мебошад. Ҳифзи ин неъмати бебаҳо қарзи муқаддаси ҳар як шаҳрванди ватандӯст аст. Бигузор сулҳу оромӣ, дӯстиву бародарӣ, ҳамдигарфаҳмӣ ва ваҳдати миллӣ ҳамеша дар Тоҷикистони соҳибистиқлол пойдор бошад ва кишвари маҳбуби мо рӯз аз рӯз ободу пешрафта гардад.
Ваҳдати миллӣ – рамзи пирӯзии хирад бар низоъ, пояи устувори давлатдории миллӣ ва кафили ояндаи дурахшони Тоҷикистон мебошад.
