ИСТИҚЛОЛИ ДАВЛАТӢ — БУЗУРГТАРИН ДАСТОВАРДИ ТАЪРИХИИ МИЛЛАТИ ТОҶИК

«Истиқлолият бузургтарин ва муқаддастарин дастоварди таърихии миллати тоҷик мебошад.»

Эмомалӣ Раҳмон

Истиқлоли давлатӣ яке аз рӯйдодҳои сарнавиштсози таърихи ҳар як миллат мебошад, зеро маҳз бо истиқлолият миллат имконият пайдо мекунад, ки сарнавишти худро мустақилона муайян намояд. Барои миллати тоҷик низ ба даст овардани истиқлолият дар охири асри XX як гардиши бузурги таърихӣ гардид. Бо эълони расмии Истиқлолияти давлатии Тоҷикистон Тоҷикистон ба сифати давлати мустақил ба харитаи сиёсии ҷаҳон ворид шуд ва роҳи нави давлатдориро оғоз намуд.

Далели таърихӣ нишон медиҳад, ки то соли 1991 Тоҷикистон ҳамчун ҷузъи Иттиҳоди Шӯравӣ қарор дошт ва сиёсати он асосан аз маркази ягона идора карда мешуд. Гарчанде ки дар он давра саноат, маориф ва инфрасохтор рушд ёфта буданд, аммо набудани соҳибихтиёрии сиёсӣ имконият намедод, ки кишвар мустақилона манфиатҳои миллии худро ҳимоя кунад. Аз ҳамин сабаб, истиқлолият барои тоҷикон на танҳо интихоби сиёсӣ, балки зарурати таърихӣ буд.

Далели муҳими дигар он аст, ки пас аз пошхӯрии Иттиҳоди Шӯравӣ, аксари ҷумҳуриҳои собиқ роҳи истиқлолиятро интихоб карданд. Тоҷикистон низ 9 сентябри соли 1991 истиқлолияти худро эълон намуд. Ин сана имрӯз ҳамчун рӯзи таърихӣ ва миллӣ таҷлил мешавад ва рамзи озодии давлатдорӣ ба ҳисоб меравад.

Бо вуҷуди эълони истиқлолият, солҳои аввали он барои кишвар хеле душвор буданд. Яке аз далелҳои таърихии муҳим ин сар задани ҷанги шаҳрвандӣ дар солҳои 1992–1997 мебошад. Ин ҷанг ба иқтисодиёт, ҷомеа ва сохтори давлатӣ зарари ҷиддӣ расонид. Аммо маҳз иродаи мардум ва талошҳои роҳбарияти давлат имкон доданд, ки сулҳ барқарор гардад.

Яке аз рӯйдодҳои муҳим дар ин раванд ба имзо расидани Созишномаи сулҳи Тоҷикистон мебошад. Ин созишнома бо миёнаравии созмонҳои байналмилалӣ ба даст омада, ба ҷанги дохилӣ хотима бахшид. Далелҳо нишон медиҳанд, ки пас аз соли 1997 Тоҷикистон ба марҳилаи нави сулҳ ва барқарорсозӣ ворид гардид, ки он асоси рушди минбаъдаи кишварро гузошт.

Истиқлолият ба Тоҷикистон имконият дод, ки дар арсаи байналмилалӣ ҳамчун давлати мустақил шинохта шавад. Далели равшан ин аст, ки имрӯз кишвар узви пурраи Созмони Милали Муттаҳид мебошад ва дар зиёда аз даҳҳо созмонҳои байналмилалӣ иштирок мекунад. Ин ба он маъно аст, ки Тоҷикистон ҳамчун субъекти мустақили сиёсӣ эътироф гардидааст.

Яке аз далелҳои муҳими пешрафти давраи истиқлолият рушди соҳаи энергетика мебошад. Тоҷикистон дорои захираҳои бузурги гидроэнергетикӣ мебошад ва маҳз дар давраи истиқлолият ин имкониятҳо фаъолона истифода бурда шуданд. Лоиҳаи бузурги Нерӯгоҳи барқи обии Роғун далели равшани талошҳои кишвар барои расидан ба истиқлолияти энергетикӣ мебошад. Ин нерӯгоҳ яке аз калонтарин лоиҳаҳои энергетикии минтақа ба ҳисоб меравад.

Дар соҳаи иқтисод низ далелҳои зиёди пешрафт мавҷуданд. Баъди истиқлолият, дар кишвар корхонаҳои саноатӣ, роҳҳо, пулҳо ва иншооти нави инфрасохторӣ бунёд гардиданд. Ин ҳама нишон медиҳад, ки Тоҷикистон тадриҷан ба иқтисоди бозорӣ гузашт ва заминаи рушди устуворро фароҳам овард.

Дар соҳаи маориф низ далелҳои муҳим дида мешаванд. Шумораи мактабҳо, донишгоҳҳо ва коллеҷҳо зиёд гардид. Ҷавонон имконият пайдо карданд, ки дар дохил ва хориҷ таҳсил намуда, мутахассисони баландихтисос шаванд. Ин раванд ба рушди нерӯи инсонӣ ва баланд гардидани сатҳи дониш дар ҷомеа мусоидат кард.

Далели дигари муҳими истиқлолият эҳёи фарҳанги миллӣ мебошад. Забони тоҷикӣ мақоми давлатӣ гирифт ва ҳамчун рамзи асосии миллат эътироф гардид. Ҷашнҳои миллӣ, аз қабили Наврӯз, Меҳргон ва дигар анъанаҳо дубора эҳё ва густариш ёфтанд. Ин ҳама ба таҳкими худшиносии миллӣ таъсири мусбат расонид.

Дар соҳаи сиёсӣ низ истиқлолият ба ташаккули низоми давлатдории муосир мусоидат намуд. Қабули Конститутсия, ташкили институтҳои давлатӣ ва таҳкими ҳокимияти қонунгузор, иҷроия ва судӣ далелҳои равшани рушди давлатдорӣ мебошанд.

Илова бар ин, сиёсати хориҷии Тоҷикистон низ фаъол гардид. Кишвар бо давлатҳои гуногун муносибатҳои дипломатӣ барқарор намуда, дар лоиҳаҳои байналмилалӣ иштирок мекунад. Ин нишон медиҳад, ки Тоҷикистон ҳамчун давлати сулҳҷӯ ва ҳамкори боэътимод шинохта шудааст.

Хулоса, истиқлоли давлатӣ бузургтарин дастоварди таърихии миллати тоҷик мебошад. Далелҳои таърихӣ нишон медиҳанд, ки бо вуҷуди мушкилоти зиёд, Тоҷикистон тавонист роҳи мустақили рушдро интихоб намуда, давлатдории худро таҳким бахшад. Истиқлолият имрӯз на танҳо рамзи озодӣ, балки асоси пешрафт, ваҳдат ва ояндаи дурахшони миллат мебошад.