ТЕРРОРИЗМ ВА ЭКСТРЕМИЗМ – ХАТАРИ ҶИДДӢ БА ҶОМЕА

Дар ҷаҳони муосир терроризм ва экстремизм ба яке аз мушкилоти ҷиддии глобалӣ табдил ёфтаанд. Ин падидаҳои номатлуб ба амният, субот ва рушди ҷомеа таъсири манфӣ мерасонанд. Ҳар як давлати соҳибистиқлол барои ҳифзи сулҳу оромӣ ва таъмини зиндагии осоиштаи шаҳрвандон бо ин зуҳурот мубориза мебарад. Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Эмомалӣ Раҳмон дар баромадҳояшон пайваста таъкид менамоянд, ки:

«Терроризм ватан, забон, нажод ва дин надорад. Ин бадбахтии оламшумуле гардидааст, ки ба муқобили он якҷоя мубориза бурда, ба ҳамдигар кӯмак расонда, тадбирҳоро мувофиқ сохтан зарур аст».

Дар ибтидои асри XXI инсоният бо хатари ҷиддие рӯ ба рӯ гаштааст, ки номи он терроризми байналмилалӣ мебошад. Терроризм ва ифротгароӣ яке аз зуҳуроти номатлуби замони имрӯза ба шумор рафта, боиси ба миён омадани оқибатҳои нохуш – таҳдид ё истифодаи зӯроварӣ, расонидани зарари вазнин, таҷовуз ба ҳаёти арбобони давлатӣ ё ҷамъиятӣ, бесуботӣ, тағйири сохти конститутсионӣ, ғасби ҳокимият, барангехтани низои миллӣ, иҷтимоӣ ва динӣ мегардад.

Имрӯз терроризм дар минтақаҳои гуногуни ҷаҳон доман паҳн намуда, хатари бузурги иҷтимоӣ дорад ва барои амнияти давлатҳои алоҳида ва минтақаҳо таҳдиди воқеӣ эҷод менамояд. Сарфи назар аз тадбирҳои солҳои охир андешидашуда дар самти мубориза бар зидди терроризм, таҳдиди амалҳои нави террористӣ пурра аз байн нарафта, ҳатто афзоиш ёфтааст. Дар гӯшаҳои гуногуни ҷаҳон фаъол гардидани созмонҳои террористӣ ва ташкилотҳои маблағгузори онҳо ба мушоҳида мерасад.

Вобаста ба вазъияте, ки имрӯз дар ҷаҳон ба амал омадааст, мубориза бар зидди экстремизм ва терроризм ба яке аз самтҳои афзалиятноки сиёсати давлатҳо табдил ёфтааст. Дар Паёми навбатии Пешвои миллат таъкид мегардад, ки Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун давлати соҳибихтиёр, демократӣ, ҳуқуқбунёд ва дунявӣ узви ҷомеаи ҷаҳонӣ буда, дар ҷараёни таҳаввулоти босуръати ҷаҳонишавии муносибатҳои иқтисодию иҷтимоӣ қарор дорад.

Имрӯз дар як қатор давлатҳо ҷангҳои харобиовар идома дошта, боиси афзоиши шумораи гурезаҳо, бекорӣ, гуруснагӣ ва дигар мушкилоти иҷтимоӣ гардидааст. Терроризм ва ифротгароӣ ба мушкилоти ҷиддитарини инсоният табдил ёфтаанд. Ифротгароӣ дар ҳар шакл қобили қабул нест, зеро ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрвандонро поймол мекунад ва асосҳои маънавии ҷомеаро вайрон месозад.

Экстремист шахсест, ки дар фаъолияти худ ҷонибдори амалҳои тундрав мебошад. Ин падида метавонад дар тамоми соҳаҳои фаъолияти инсон – дин, сиёсат, идеология, илм ва ҳатто варзиш ба вуҷуд ояд.

Қайд намудан ҷоиз аст, ки қисми шаҳрвандони Тоҷикистон дар хориҷи кишвар дар муҳоҷирати меҳнатӣ қарор доранд ва баъзан ин ҳолат метавонад яке аз омилҳои ҷалб шудани онҳо ба ҷиноятҳои хусусияти террористӣ ва экстремистидошта гардад. Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун узви ҷомеаи ҷаҳонӣ мубориза бар зидди терроризм ва экстремизмро яке аз ҳадафҳои асосии худ қарор дода, дар ин самт тадбирҳои мушаххас меандешад.

Сарқонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон ва як қатор санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ фаъолияти ташкилотҳои ифротиро манъ намуда, сохторҳои давлатӣ ва ҷамъиятиро вазифадор менамоянд, ки бар зидди чунин ҷиноятҳо мубориза баранд. Аз ҷумла, моддаҳои 6–8 Сарқонун фаъолияти ташкилотҳое, ки барои ғасби ҳокимият ё тағйири сохти давлатӣ равона шудаанд, қатъиян манъ менамоянд. Инчунин соли 2007 Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи мубориза бар зидди экстремизм» қабул гардидааст.

Мо ҷавонон ҳамеша суханони Пешвои миллатро сармашқи фаъолияти худ қарор дода, терроризм ва экстремизмро қатъиян маҳкум менамоем. Ин падидаҳо боиси талафоти ҷонӣ, вайроншавии инфрасохтор, коҳиши иқтисодиёт ва паст шудани сатҳи зиндагии мардум мегарданд. Онҳо байни миллатҳо тухми кинаву адоват мекоранд ва обрӯи байналмилалии давлатҳоро коҳиш медиҳанд.

Баъзе ҷавонон худро дар ҷомеа нолозим эҳсос намуда, ба гурӯҳҳои тундрав мепайванданд, то эҳсоси арзишмандӣ пайдо кунанд. Имрӯз интернет ва шабакаҳои иҷтимоӣ ба яке аз воситаҳои асосии паҳн гардидани ғояҳои ифротӣ табдил ёфтаанд. Сабабҳои пайдоиши терроризм ва экстремизм гуногун буда, омилҳои иҷтимоӣ, иқтисодӣ, сиёсӣ ва фарҳангиро дар бар мегиранд. Яке аз омилҳои асосӣ сатҳи пасти маърифат ва норасоии дониш мебошад.

Терроризм – истифодаи зӯроварӣ ва таҳдид бо мақсади расидан ба ҳадафҳои сиёсӣ, динӣ ё идеологӣ мебошад. Ҳадафи асосии террористон паҳн кардани тарсу ҳарос дар ҷомеа ва таъсир расонидан ба мақомоти давлатӣ ё афкори умум мебошад. Экстремизм бошад, ифротгароии фикрӣ ва амалиест, ки шахс ё гурӯҳ ақидаҳои тундравро тарғиб менамояд.

Барои пешгирии чунин падидаҳо ҳамкории давлат, ҷомеа ва оила муҳим мебошад. Муассисаҳои таълимӣ бояд ҷавононро дар рӯҳияи ватандӯстӣ, таҳаммулпазирӣ ва эҳтиром ба арзишҳои миллӣ тарбия намоянд. Танҳо бо муттаҳидӣ, баланд бардоштани маърифат ва эҳтироми қонун метавон ҷомеаро аз чунин зуҳуроти номатлуб ҳифз намуд. Ҳар як шаҳрванд бояд дар ҳифзи сулҳу субот саҳми худро гузорад.

Малоҳати Қурбон

Муовини директор оид ба корҳои тарбиявии МДТ «Коллеҷи тиббии шаҳри Кӯлоб ба номи Раҳмонзода Раҳматулло Азиз»