ПАЁМҲОИ ПЕШВОИ МИЛЛАТ ВА РУШДИ ОМӮЗИШИ ЗАБОНИ РУСӢ ДАР МУАССИСАҲОИ ТАЪЛИМИИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН

Дар ҷаҳони муосир ҷойгоҳи забон ҳамчун воситаи асосии муоширати инсонӣ, инчунин василаи мубодилаи арзишҳои фарҳангӣ, илмӣ ва сиёсӣ нақши хеле калон дорад. Яке аз забонҳое, ки дар Ҷумҳурии Тоҷикистон мавқеи муҳиме дошта, дар раванди сиёсати давлатӣ ва маориф таваҷҷуҳи зиёдро ба вуҷуд овардааст, забони русӣ мебошад. Ин забон, ки ҳамчун забони алоқаи байниэтникӣ дар Конститутсияи ҶТ зикр шудааст, дар низоми таълим низ мавқеи муҳим дорад ва ба таври мунтазам тавассути сиёсати давлатӣ дастгирӣ мешавад.

Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар Паёмҳо ва суханрониҳои худ доир ба самтҳои асосии сиёсати давлат ва рушди маориф ба масъалаи забонҳо, аз ҷумла забони русӣ, диққати махсус медиҳанд.

Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон забони тоҷикӣ ҳамчун забони давлатӣ истиқлолияту таассути фарҳангиро ифода мекунад. Ҳамзамон, забони русӣ дар Конститутсия ҳамчун забони алоқаи байни этникӣ эътироф шудааст, ки ин барои таҳкими ҳамбастагии иҷтимоӣ ва таъмини ҳамкории байниқавмӣ аҳамияти калон дорад. Ин мавқеъ нишон медиҳад, ки давлат на танҳо ба захираи фарҳангии миллӣ таъкид мекунад, балки ба забонҳои хориҷӣ низ ҳамчун панҷаи ҳамгироии иҷтимоӣ ва фарҳангӣ муносибат мекунад.

Забони русӣ на танҳо ҳамчун забони муошират, балки ҳамчун воситаи дастрасӣ ба донишҳои илмӣ, фарҳангӣ ва касбӣ дар ҷаҳони ҷаҳонишаванда хизмат мекунад. Дар Паёмҳои Пешвои миллат диққат ба омӯзиши забонҳои хориҷӣ – аз ҷумла русӣ ва англисӣ – ҳамчун унсури асосии таҳкими имкониятҳои ҷавонмардони кишвар барои рақобатпазирӣ дар бозори ҷаҳонӣ зикр шудааст.

Пешвои миллат дар Паёмҳои худ пайваста таъкид мекунанд, ки маориф – ҳамчун соҳаи ҳаётан муҳим – бояд самти афзалиятноки сиёсати иҷтимоӣ ва иқтисодии давлат бошад. Ин маъракаи сиёсати маориф на танҳо ба рушди умумӣ, балки ба таҳкими забонҳои хориҷӣ, таҷдиди стандартҳои таълим ва баланд бардоштани сатҳи омӯзиши забонҳо, аз ҷумла русӣ ва англисӣ, таъкид мекунад.

Бо назардошти талаботи ҷаҳонишавӣ ва зарурати омода кардани кадрҳои босавод ва соҳибкасб, Ҳукумати ҶТ барномаҳои давлатӣ барои рушди таълими забони русӣ ва англисиро қабул кардааст. Ин барномаҳо барои модернизатсияи барномаҳои таълимӣ, такмили малакаи омӯзгорон ва ташкили шароити таълимии беҳтар равона шудаанд.

Бо дастгирии ҳамкорӣ бо Русия ва дигар созмонҳои байналмилалӣ, дар Тоҷикистон ҳудуди 4,500 муассисаҳои таълимӣ ҳастанд, ки забони русиро ҳамчун фан дар бар мегиранд, ва ин забон дар тамоми мактабҳо аз синфи дуюм ҷорӣ мешавад.

Дар асоси сиёсати таълимӣ, дар кишвар муассисаҳои олии касбӣ ва педагогӣ, ки дар онҳо таҳсилоти забони русӣ ва адабиёти он пешниҳод мешавад, мавҷуданд. Ҳамкориҳои таълимӣ бо Федератсияи Русия – аз ҷумла фиристодани омӯзгорони русӣ, додани китобҳо ва таҷҳизот, инчунин васеъ намудани имкониятҳои таҳсил дар муассисаҳои таҳсилоти олии Русия, нишондиҳандаи мустаҳкамии ин самт мебошанд. Масалан, Русия ба мактабҳои Тоҷикистон 800 000 китобҳои русиро интиқол медиҳад, ки ин кӯмак барои тақвияти таҳсилоти забони русӣ ҳаст.

Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар Паёмҳои солонаи худ торафт бештар ба масъалаи таҳкими маориф, аз ҷумла таҳкими омӯзиши забонҳои хориҷӣ таваҷҷӯҳи махсус зоҳир мекунанд.

Дар суханрониҳо ва мулоқотҳои байналмилалӣ низ таъкид шудааст, ки забони русӣ ҳамчун пуле барои ҳамкорӣ бо кишварҳои шарик, бахусус дар доираҳои ИДМ ва муносибатҳои дуҷониба хизмат мекунад.

Пешвои миллат таъкид мекунанд, ки омӯзиши забонҳои хориҷӣ, бахусус русӣ ва англисӣ, барои ҷавонон имконият медиҳад, ки дар бозори ҷаҳонӣ ва заминаҳои илмӣ, иқтисодӣ ва иҷтимоӣ фаъол бошанд.

Яке аз мушкилоте, ки дар ҷараёни татбиқи сиёсати забонӣ ба миён омадааст, камбуди омӯзгорони квалификатсияшуда ва мавҷуд набудани захираи кофии воситаҳои таълимӣ мебошад. Ин масъала дар Паёмҳои Пешвои миллат ва барномаҳо баён шудааст, ки бояд тавассути ҳамкорӣ бо шарикони байналмилалӣ ва такмили муаллимон ҳал шавад.

Таҳсил ва малакаи баланд дар забони русӣ барои ҷавонон имкониятҳои бештар дар бозори меҳнат, бахусус дар хориҷ ва муносибатҳои байналмилалӣ фароҳам меорад. Ин омил бояд ҳамчун қисми стратегии рушди инсонӣ эътироф гардад.

Истифодаи технологияҳои иттилоотӣ, таҳқиқи интерактивӣ ва платформаҳои таълимӣ метавонад сатҳи омӯзиши забонро баланд барад ва онро барои талабагон ҷолибтар гардонад.

Бо вуҷуди он ки забони тоҷикӣ ҳамчун забони давлатӣ дар таҳкими ҳувият ва фарҳанги миллӣ нақши асосӣ дорад, забони русӣ дар сиёсати давлатӣ ва маориф мавқеи стратегӣ пайдо карда истодааст. Паёмҳои Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ҳамеша қайд мекунанд, ки омӯзиши забонҳои хориҷӣ — махсусан русӣ ва англисӣ — барои рушди маърифат, ҳамгироӣ ва ҳамкории байналмилалӣ, инчунин барои омода кардани кадрҳои рақобатпазир дар бозори кор муҳим аст. Дар паёмҳои худ Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон борҳо қайд намудаанд, ки рушди забонҳои хориҷӣ, аз ҷумла забони русӣ, яке аз омилҳои муҳими омодагии ҷавонон барои бозори ҷаҳонӣ мебошад. Дар чунин шароити ҷаҳонишавӣ, донистани забонҳои хориҷӣ имкониятҳои илмӣ, касбӣ ва иҷтимоиро васеъ мекунад. Пешвои миллат таъкид мекунанд, ки таълими забони русӣ бояд на танҳо аз рӯи стандартҳои анъанавӣ, балки бо истифодаи технологияҳои навин ва усулҳои интерактивӣ анҷом дода шавад, то ки донишҷӯён малака ва дониши воқеӣ пайдо кунанд. Ин сиёсат на танҳо ба рушди соҳаи маориф равона шудааст, балки ба ҳамгироии иҷтимоӣ ва таҳкими ҳамкории байналмилалӣ низ таъсир мерасонад.

Мавқеи забони русӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон низ аз ҷиҳати ҳуқуқӣ дар Конститутсия ва қонунгузории кишвар муайян шудааст. Конститутсияи ҶТ забони русиро ҳамчун забони алоқаи байниэтникӣ эътироф мекунад, ки ин нишонаи муҳити гуногунқавмӣ ва ҳамгироии иҷтимоӣ мебошад. Ин мавқеъ ба давлат имконият медиҳад, ки ҳам заминаҳои фарҳангии миллӣ ва ҳам забонҳои хориҷиро барои рушди ҷомеа ҳамзамон дастгирӣ кунад. Аз рӯи манобеи оморӣ ва таҳлилҳои иҷтимоӣ, омӯзиши забони русӣ дар мактабҳо ва донишгоҳҳои кишвар на танҳо ба дастовардҳои академӣ, балки ба рушди малакаҳои муошират ва ҳамкории байналмилалӣ мусоидат мекунад.

Системаи таҳсилоти умумӣ ва олии кишвар барои рушди забони русӣ барномаҳои махсус таҳия кардааст. Дар мактабҳои шаҳрӣ ва ноҳияҳои калидӣ забони русӣ ҳамчун фан таълим дода мешавад ва дар синфҳои ибтидоӣ ва миёна таҳсилоти забонӣ оғоз меёбад. Дар муассисаҳои олии кишвар низ факултаҳо ва кафедраҳои забони русӣ фаъоланд, ки ба омӯзгорон ва донишҷӯён имконият медиҳанд, ки малака ва дониши худро дар сатҳи байналмилалӣ такмил диҳанд. Омӯзиши забони русӣ дар муассисаҳои таҳсилоти миёнаи умумӣ, коллеҷҳо ва донишгоҳҳо, ҳамкории байналмилалӣ ва дастгирии барномаҳои давлатӣ барои омӯзгорон ва донишҷӯён имконият медиҳад, ки малакаҳои ҷаҳонӣ пайдо кунанд ва дар муҳити фарҳангӣ ва иқтисодии имрӯза фаъол бошанд.

Дар маҷмӯъ, таҳкими забони русӣ дар муассисаҳои давлатӣ, мувофиқи Паёмҳои Пешвои миллат, як ҷузъи муҳим ва стратегӣ барои рушди маориф, рушди иҷтимоӣ ва иқтисодӣ, ҳамгироии миллӣ ва ҳамкории байналмилалӣ мебошад. Забони русӣ ҳамчун воситаи ҳамгироӣ, воситаи дастрасӣ ба донишҳои ҷаҳонӣ ва омили рақобатпазирӣ барои ҷавонон арзёбӣ мешавад. Таълими забони русӣ на танҳо барои рушди академӣ, балки барои рушди шахсият, имкониятҳои иҷтимоӣ ва омода кардани кадрҳои босавод ва рақобатпазир барои ҷомеаи муосир аҳамияти стратегӣ дорад.

Қосимова Парвина

омӯзгори кафедраи “Забони русӣ”-и МДТ “Коллеҷи тиббии шаҳри Кӯлоб ба номи Раҳмонзода Раҳматулло Азиз”